Durak 1: Bu cümle ne iddia ediyor?
"Güvenilir", "lisanslı", "en çok tercih edilen", "binlerce kullanıcı": bunlar iddia değil, iddia kılığına girmiş sıfatlardır. İlk durakta cümleyi kontrol edilebilir bir hâle çevirin: lisanslıysa kim vermiş, hangi numarayla? Binlerceyse kaç ve kim saymış? Çevrilemeyen cümle bir slogandır; slogan kontrol edilmez, yalnızca fark edilir ve geçilir.
Bu durak on saniye sürer ve en çok iş yapan duraktır.
Durak 2: Bunu söyleyen kim ve neden?
Kendi hizmetini anlatan işletme, komisyon için yazan satış ortağı, deneyimini paylaşan kullanıcı ve bir kuralı açıklayan kurum aynı cümleyi farklı nedenlerle söyler. "Hakkında" sayfası, adres çubuğu ve sayfanın kimlere bağlantı verdiği yazarın yerini gösterir. Yazar adı ya da unvanı tek başına kanıt değildir; doğrulayamadığınız adı güven işareti olarak kullanmayın.
Aynı cümlenin on sitede tekrarlanması on tanık değildir; çoğu zaman tek bir metnin on kopyasıdır. Bağımsız kaynak, aynı şeyi başka bir yerden görendir.
Durak 3: Belge nerede, içinde ne yazıyor?
İddia bir kurala, açıklamaya ya da belgeye dayanıyorsa o belgeyi açın. Bağlantının var olması yetmez: belgenin içinde iddiayı arayın. Genel bir ana sayfaya verilen bağlantı özel bir iddiayı desteklemez; belgenin içinde cümleyi bulamıyorsanız bağlantı süs olarak oradadır.
Ekran görüntüsü belge değildir. Kaynağı ve tarihi belirsiz bir görüntü, araştırılacak bir ipucudur; kanıt sayılmaz.
Durak 4: Ne zaman ve kimin için?
Belge bulundu; şimdi iki soru daha: ne zaman yazılmış ve kimi kapsıyor? Üç yıl önceki kural bugün değişmiş olabilir; bir ülke için geçerli açıklama başka ülkede anlamsızdır. "Yeni" görünen sayfa eski metni aktarıyor olabilir; tarihi sayfanın değil, belgenin tarihi olarak okuyun.
Bu durakta sık yapılan hata genellemedir: bir hizmetin bir bölgedeki durumu bütün kullanıcılara yayılır. Kapsamı belgeden okuyun, cümleden değil.
Durak 5: Kilit, logo, sıralama: güven işareti olmayanlar
Son durak, güven işareti sanılan üç şeyi listeden çıkarır. Adres çubuğundaki kilit yalnızca yolun şifreli olduğunu söyler; tarayıcı geliştiricileri bu yüzden simgeyi güvenilirlik rozeti gibi okumamanızı önerir. Tanıdık logo ve tasarım saatler içinde kopyalanır. Arama sonuçlarında üstte çıkmak bir doğruluk ölçüsü değil, bir görünürlük ölçüsüdür.
Beş durağın sonunda kesin bir karar çıkmak zorunda değildir. "Belgeyi bulamadım, iddiayı bekletiyorum" en dürüst sonuçtur; adresi, iddianın özetini ve tarihi iki satırla not edin. Bu yayındaki dayanak bağlantıları da aynı beş duraktan geçirilebilir.
Dayanaklar ve ileri okuma
Burada yazılanlar genel bir okuma pratiğidir. Bir işletmenin kimliği, hizmeti ya da güvenilirliği üzerine olumlu ya da olumsuz bir karar içermez.